Editör

tarihteki türk islam devletleri

26-05-2020 22:54:15


Tarihteki Türk İslam Devletleri

Tarihteki Türk İslam Devletlerini yaşadıkları yerlere göre bölge bölge ayırabiliriz. Bu şekilde tarih daha da kolay bir şekilde anlaşılacaktır. Türk İslam Devletleri hem Anadolu’da hem de Mısır’da kurulmuştur. 

•           Anadolu’da Kurulan Türk İslam Devletleri: Karahanlılar, Gazneliler, Büyük Selçuklu Devleti.

•           Mısır’da Kurulan Türk İslam Devletleri: Tolunoğulları, Akşidler (Ihşidler), Memlükler, Eyyubiler şeklindedir. 

Karahanlılar Devleti

Karahanlılar 840 ila 1212 yılları arasında varlığını devam ettiren bir devlettir. Tarih açısından pek çok gelişmeyi sağlamasının dışında, Orta Asya’da kurulan ilk Müslüman Türk Devleti olarak karşımıza çıkmaktadır. Karahanlılar Devleti’nin ayakta durduğu süre içerisinde pek çok hükümdar tahta geçmiştir. İslamiyet’i kabul eden hükümdar, Satuk Buğra Han’dır. 

Türkçe’yi resmi dil olarak kabul etmişler, bununla beraber Uygurların alfabesini kullanmışlardır. Bu dönemde edebiyat anlamında 4 önemli eser verilmiştir. Bunlar şu şekildedir:

•           Divan’ı Lügati’t Türk (Kaşgarlı Mahmut)

•           Atebetü’l – Hakayık (Edip Ahmet Yükneki)

•           Kutadgu bilig (Yusuf Has Hacip)

•           Divan-ı Hikmet: (Ahmet Yesevi)

Karahanlılar Devleti’nde önemli olan bir diğer durum ise, eğitim alanındadır. Eğitimde ilk defa burslu sistemi ele alan ve uygulayan devlet Karahanlılar Devleti’dir. Devlet, çok ulusçu kimliğini daima benimsemiş ve ülkeyi de bu şekilde yönetmiştir. Ancak yönetim ise Han ve Hakan tarafından 2 ayrı koldan yönetilmekteydi. Aslında bu da ülkenin yıkılmasını kolaylaştıran bir durumdur. 

Gazneliler Devleti

Anadolu’da kurulan bir diğer önemli devlet, Gazneliler’dir. 963 ila 1087 yılları arasında uzun bir dönem faaliyet göstermeye devam eden devletin en önemli özelliği, hükümdarlarının ilk defa “Sultan” unvanını kullanıyor olmasıdır. İlk Türk – İslam İmparatorluğu olarak da tarihe adını yazdıran önemli bir devlettir. 

Herkesin de çok yakından bildiği Gazneli Mahmut, Sultan unvanını almıştır. Bu unvanı almasında en önemli etken ise, Abbasileri, Şii Büveyhoğulları’na karşı korumuş olmasıdır. Abbasi hükümdarı, saldırılara karşı kendisini koruyan Gazneli Mahmut’a “Sultan” unvanını vererek, onu onurlandırmıştır. Sultan Mahmut ise, ölene kadar İslamiyet’i yaymak için her yıl Hindistan’a sefer düzenleyeceğine söz vermiştir. Gazneli Mahmut tam 17 yıl boyunca sefer düzenlemeye devam etmiştir. 

Büyük Selçuklu Devleti

1040 Dandanakan Savaşı ile Gazneliler Devleti’nin yıkılmasıyla kurulan önemli bir devlettir. 1040 ila 1157 yılları arasında faaliyet göstermiştir. Devletin resmi kurucusu Tuğrul Bey’dir. Tuğrul Bey, devletin yönetiminde 2’li teşkilatı benimsemiştir. Anadolu’da ilk defa Selçuk Savaşı Pasinler Savaşı olarak Bizans ve Selçuklular arasında yapılmıştır. Bu savaş sonucunda kazanan Büyük Selçuklu Devleti, Gürcü kralını esir alarak, gücünü göstermiştir. 

Bizans ordusu ile Selçuklu ordusu 1071 yılında, karşılaşarak, Malazgirt Savaşı’nı yapmışlardır. Bu savaşta, Türklerin kullanmış olduğu taktik sayesinde savaşı açık ara farkla kazandık. Ancak savaşı kazanmamızdaki en büyük etkenlerden bir tanesi, Bizans ordusunda bulunan paralı askerlerdi. Paralı askerlerin bir kısmı Peçenek ve Kıpçaklardan oluşmaktaydı. Türk asıllı olan Peçenek ve Kıpçaklar, Türklere karşı savaşmak istemedikleri için, savaşın ortasında taraf değiştirmişlerdir. Bu da aslında savaşın seyrini hızlı bir şekilde değiştirmiştir. 

Yapılan 1071 Malazgirt Savaşı’nın tarih açısından sonuçları şu şekilde söylenebilir:

•           Anadolu’nun kapıları Türklere açıldı. 

•           Anadolu’da Türk – İslam Devletleri kurulmaya başlandı.

•           Türkler hızlı bir şekilde batıya ilerlemeye başladı. 

•           Bizans İmparatorluğu, Türkleri tek başına yenemeyeceğini anladı. Bundan dolayı da Avrupa’ya giderek Papa’dan yardım istedi. Bu da Haçlı Seferlerinin başlamasına neden oldu. 

•           Tarihte ilk defa bir Bizans İmparatoru esir düştü. (Romen Dijoyen)

Büyük Selçuklu Devleti, kazandığı bu savaş sonrasında, yukarıdaki gelişmelerden yararlandı. Ancak bu devletin de yıkılmasında önemli bazı durumlar rol oynamıştır. İşte Büyük Selçuklu Devleti’nin’nin yıkılma sebepleri:

•           Haşhaşilik hareketleri

•           Abbasilerin yapmış olduğu zararlı faaliyetler

•           Oğuzların bize karşı küsüp, isyan çıkartması,

•           Devlet içerisinde yaşanan taht kavgaları

•           1141 yılında Moğol kökenli Karahitaylılar Devleti ile yapılan Katvan Savaşı’nın kaybedilmesi.


Cevap Yazabilmek İçin Giriş Yap Yada Ücretsiz Kayıt Ol